Waarom een testament opstellen?
Zonder testament geldt het wettelijk erfrecht. Dat betekent dat uw nalatenschap wordt verdeeld volgens vaste regels — die niet altijd overeenkomen met uw wensen. Een testament laat u toe om precies te bepalen wie wat erft, legaten te doen aan specifieke personen of goede doelen, en een executeur aan te wijzen.
In de Benelux zijn er belangrijke verschillen tussen de drie landen qua reserve (voorbehouden deel), vrij beschikbaar deel en fiscale behandeling van erfenissen.
Soorten testamenten in de Benelux
Er zijn drie hoofdvormen:
1. Eigenhandig testament — volledig met de hand geschreven, gedateerd en ondertekend. Geldig in alle drie de landen, maar risico op verlies of betwisting.
2. Notarieel testament (authentieke akte) — opgesteld door de notaris in aanwezigheid van getuigen. De veiligste optie: geregistreerd in het Centraal Register van Testamenten (CRT in België, CTR in Nederland, RCNO in Luxemburg).
3. Internationaal testament — opgesteld volgens het Verdrag van Washington (1973). Nuttig voor expats met vermogen in meerdere landen.
Kosten
In België kost een notarieel testament doorgaans €250 tot €500 (vaste erelonen + BTW). De registratie in het CRT is inbegrepen.
In Nederland variëren de kosten van €300 tot €700 afhankelijk van de complexiteit. Omdat Nederland een vrije markt kent, loont het om offertes te vergelijken.
In Luxemburg liggen de kosten rond €300 tot €600. De registratie bij het RCNO is verplicht.
Reserve en vrij beschikbaar deel
In België hebben kinderen recht op een reservatair deel: de helft van de nalatenschap bij één kind, twee derde bij twee kinderen, enz. Sinds 2018 is het reservatair deel beperkt tot de helft, ongeacht het aantal kinderen.
In Nederland geldt de legitieme portie: kinderen kunnen aanspraak maken op de helft van hun wettelijk erfdeel in geld (niet in natura).
In Luxemburg is de reserve strenger: de helft bij één kind, twee derde bij twee kinderen, drie kwart bij drie of meer kinderen.
Tips
• Laat uw testament altijd registreren bij de notaris — zo wordt het teruggevonden na uw overlijden.
• Herzie uw testament na elke belangrijke levensgebeurtenis (huwelijk, scheiding, geboorte).
• Overweeg een notarieel testament als u internationale bezittingen heeft.
• Bespreek de fiscale gevolgen met uw notaris — erfbelasting verschilt sterk per land en per graad van verwantschap.